Ferðasaga - Klettafjöllin í Kanada 26. mars - 6. apríl 2010
Ferðin í Klettafjöllin í Kanada hafði verið á dagskrá í nokkurn tíma, en það er nánast skrýtið til þess að hugsa að Agnar Guðnason hjá Bændaferðum var byrjaður með ferðir til Kanada aðeins stuttu eftir að ég fæddist eða árið 1975. Það er því óhætt að segja að hann hafi verið sannkallaður frumkvöðull með ferðir á þessar slóðir og þá voru samgöngurnar ekki nærri því eins góðar og þær eru í dag. Ferðirnar hafa verið í boði nánast sleitulaust frá þeim tíma hjá Bændaferðum, bæði á slóðir Íslendinganna í Winnipeg og í Klettafjöllin, þótt samsetning ferðanna hafi að sjálfsögðu breyst í takt við samgöngur og annað slíkt.
Hafa ber í huga þegar að ferðasagan er lesin að ferðin var ekki að öllu leyti eins og klassísk
Klettafjallaferð Bændaferða, en þó að mestu til sömu áfangastaða. Undirrituð ákvað að skrifa söguna eftir ferðinni engu að síður, enda mikilvægt að frásögnin sé í réttu samhengi.
Ferðin hófst föstudaginn fyrir pálmasunnudag og það er nú mikill lúxus að hægt er að fljúga í beinu flugi til Seattle frá Íslandi. Flugið tekur um 7 ½ klst. og var tímamismunurinn 7 klst. þar sem aðeins nýlega hafði verið breytt yfir í sumartímann hér á þessum slóðum. Nú var loksins komið að því að heimsækja Auði og Sumarliða Ingvarsson sem hafa búið í Kanada síðustu 34 ár og verið fararstjórar Bændaferða síðan árið 2000. Lengi voru þau búin að spyrja hvort ég vildi ekki koma í heimsókn og þegar að beina flugið byrjaði varð allt að sjálfsögðu mun auðveldara. Við lendingu í Seattle tóku þau skötuhjúin á móti mér og var ekið beint í búð til að kaupa smá nesti og síðan á hótelið sem var rétt hjá flugvellinum. Hlýlegar móttökur frá hlýlegu fólki sem þekkir svæðið eins og fingurna á sér. Út af tímamismuninum verður maður svolítið ringlaður en það er kannski best að reyna að koma sér sem allra fyrst í almennilega rútínu og því pössuðum við að ég færi nú ekki of snemma að sofa fyrsta kvöldið.
Laugardagur 27. mars Seattle og Vancouver
Fyrsti dagur í Bandaríkjunum og Kanada. Við byrjuðum daginn á að fara á hinn fræga markað í Seattle en ég hélt að þessi borg væri bara ein borg sem héti Seattle. Ég var nú fljót að komast að því að það er hérna bara eins og í Reykjavík, allir segja Seattle en í rauninni eru þetta mörg fyrrverandi þorp sem hafa vaxið saman og heita hvert sínu nafni, en enginn sér þegar farið er úr einni borg og yfir í þá næstu. Saga þessa s
væðis er að sjálfsögðu saga landnemanna og indíána, sem reyndar vilja kallast „natives“ og ekki indíánar í dag. Á Íslandi eru þeir engu að síður alltaf kallaðir indíánar og því ætla ég að gera það hér í þessari ferðasögu. Fyrsta hvíta fólkið kom hér í kringum 1790, en þá var austurströndin alveg að Winnipeg orðin ágætlega byggð. Hér lifði fólk fyrst og fremst á timburvinnslu og íbúar Seattle voru nánast eingöngu karlmenn. Það er meira að segja til saga um einn herramann sem hafði ferðast víða og náð sér í konu sem kom síðan með honum til Seattle. Þegar hann var farinn að búa með henni hér á svæðinu fannst honum þetta ómögulegt, lagði aftur land undir fót og sótti 7 konur til viðbótar handa vinum sínum sem allir giftust þeim. Þetta fóru síðan fleiri að gera og það hafa jafnvel verið skrifaðar bækur um þennan tíma, þegar að konur voru nánast fluttar á svæðið til að giftast, svo byggð myndi haldast. En þetta var nú smá útúrdúr, við fórum á markaðinn sem hefur verið til síðan á 19. öld og var það heljarinnar stemning. Nú er auðvelt að hugsa að markaður sé bara markaður, en hver og einn staður hefur sín sérkenni. Handverk, fiskur, blóm, ávextir, þurrkað kjöt og margt fleira var hægt að kaupa þarna og stemningin er alltaf einstaklega skemmtileg, því sumir eru bara að rölta um til að skoða eins og við gerðum, aðrir koma þarna sérstaklega til að versla og andrúmsloftið er skemmtilega rafmagnað. Svo bætist við lyktin, hljóðin og litir fyrir augað. Eitt af því sem þessi markaður er þekktastur fyrir er ferskur fiskur, enda erum við hér alveg við ströndina og einn sölustaðurinn er sérstaklega þekktur fyrir að sölumenn henda laxinum á milli sín. Við vorum þess heiðurs aðnjótandi að sjá þessi tilþrif og það verður að teljast nokkur færni að ná að grípa sleipan fiskinn eins og ekkert sé. Svo syngja þeir að sjálfsögðu eða kalla í leiðinni til að mynda skemmtilegri stemningu, svo þetta var óvenjulegt.
Seattle samanstendur af nýjum og gömlum byggingum og nálægðin við hafið setur einnig sinn svip. Hér er landslagið hæðótt og þegar við keyrðum um borgina minnti þetta óneitanlega pínulítið á San Fransisco, en samt ekki. Við eyddum nú svo sem ekki miklum tíma í borginni sem hér áður fyrr var byggð úr timbri og eins og flestar borgir hafði hún a.m.k. einu sinni brunnið nánast alveg til grunna. Frá Seattle tekur einungis um 2 klst. að keyra til Vancouver og á leiðinni þarf að sjálfsögðu að fara yfir landamærin. Það er því lítið mál að skreppa þarna á milli, helsta spurningin er hve mikil töf verður á landamærunum. Á leiðinni að landamærunum ókum við hina svokölluðu túlípanaleið en á þessum tíma eru heilu akrarnir þaktir túlípönum í mismunandi litum. Rétt eftir að við beygðum af hraðbrautinni var risastór akur hreinlega þakinn hvítum gæsum sem hvíla sig þarna í hópum á leiðinni norður og fullt af bílum höfðu stoppað til að fólk gæti tekið 
myndir og séð þessa tignarlegu fugla. Þema dagsins var því í rauninni markaður, túlípanar og hvítar gæsir. Þegar við komum að landamærunum vorum við síðan bara nokkuð heppin, lentum ekki í miklum töfum og vorum komin til Vancouver um kvöldmat eftir ánægjulegan dag. Við höfðum verið svo lánsöm að fá herbergi fyrir næstu 3 nætur í Íslandshúsinu í Vancouver, en hér er Íslendingafélagið svo öflugt að þau eiga heilt hús og eru herbergin leigð út til ferðamanna eða fólks sem kemur hingað til dvalar í einhvern tíma. Þegar að eftirspurnin er meiri eru herbergin reyndar yfirleitt leigð út í eina viku, en þar sem ólympíuleikarnir eru búnir og hinn eiginlegi ferðamannatími ekki formlega hafinn fengum við herbergin í styttri tíma. Við fengum þar höfðinglegar móttökur og satt best að segja yljaði manni um hjartað þegar að inn var komið, því alls staðar voru myndir frá Íslandi, skjaldarmerkið, myndir af stúlkum á svæðinu í íslenska búningnum og margt fleira sem minnti sterkt á land og þjóð. Hér eru menn stoltir af upprunanum og óneitanlega flaug í gegnum hugann hvers vegna við heima erum ekki duglegri við að rækta upprunann, sýna hvað við stöndum fyrir og að við séum Íslendingar í húð og hár.
Sunnudagur 28. mars Whistler & Vancouver
Við snæddum morgunverð í heimilislegu eldhúsinu í Íslandshúsi (höfðum keypt inn kvöldið áður í matinn) og það var nú ekki mjög mikill hugur í okkur þar sem það hellirigndi fyrir utan. Ákváðum engu að síður að halda okkar striki og drífa okkur á slóðir vetrarólympíuleikanna til Whistler. Það tekur svona hátt í 2 klst. að keyra þangað og bara rétt eftir að við lögðum af stað stytti upp. Fengum því bara þetta fínasta veður og nutum þessarar fallegu leiðar. Ekið er meðfram sjónum með vatn á aðra hönd og fjöllin á hina. Að
sjálfsögðu var vegurinn lagaður mikið fyrir þessa miklu vetrarhátíð og því gekk ferðin vel, við stoppuðum til að taka myndir og nutum þess að vera til. Við keyrðum í gegnum bæinn Squamish, en þar hefur átt sér stað töluverð uppbygging að sögn Auðar og Sumarliða sem ekki höfðu ekið þessa leið til Whistler í nokkurn tíma. Þegar við komum til Whistler varð ég bara steinhissa því þetta er bara pínulítið þorp! Byrjuðum á því að fara á upplýsingamiðstöðina og fengum að vita að Ólympíugarðurinn væri lokaður þar sem verið væri að taka allt niður eftir ólympíuleikana. Við gengum því um aðalgötu bæjarins og að gondólnum sem liggur beint úr miðbænum upp á fjall, en ennþá var heilmikið af skíðafólki í bænum. Húsin hér eru glæsileg og þarna fékk maður staðfest það sem stendur í ferðahandbókum, að Whistler er skíðastaður ríka fólksins. Í rauninni verður að segjast eins og er að ég varð fyrir smá vonbrigðum með Whistler, en eftir að hafa horft á ólympíuleikana í sjónvarpinu voru mögulega væntingarnar meiri heldur en þær hefðu verið annars. Þarna var a.m.k. ekkert mjög mikið að sjá, þó þetta sé sannkölluð útivistarparadís, jafnt sumar sem vetur. Við héldum því fljótlega tilbaka og þegar komið var aftur til Vancouver hófum við skoðunarferðina þar.
Vancouver er eins og Seattle, ekki bara ein borg heldur er það aðalborgin Vancouver, síðan Norður-Vancouver og Vestur-Vancouver, hinu megin við ljónabrúna og sundið. Við ljónabrúna er hinn frægi garður Stanley Park, algjör náttúruparadís í stórborginni. Hér er úrval göngustíga og hjólastíga óþrjótandi, miklir útivistarmöguleikar við bæjardyrnar og ótrúlegt að þetta mikla svæði skyldi hafa verið friðlýst sem þjóðgarður á þar síðustu öld. Einhvern veginn gat ég ekki alveg séð fyrir mér að við Íslendingar hefðum v
erið svona forsjálir, sbr. að það er jafnvel ennþá verið að bæta við byggð í Fossvogadalnum. Þarna eru indíánasúlur, minnismerki, hafmeyja situr á steini og svo mætti lengi telja. Eftir góðan tíma í Stanleygarðinum fórum við í miðbæinn, ókum um „Gufuhverfið“ þar sem eru fjölmargar glæsilegar gamlar byggingar og forláta klukka sem hringir á korters fresti, flytur þá skemmtilegt lag og það leggur alltaf gufu frá henni. Síðan var farið í Kínahverfið sem er það stærsta í Kanada og jafnvel þó víðar væri leitað. Það var nú bara næstum eins og að vera staddur í hverfi í Kína, öll skilti á kínversku og meira að segja sérstakt kínverskt borgarhlið þegar að ekið var inn í þennan bæjarhluta. Reyndar var klukkan orðin það margt þegar að við ókum þarna í gegn að margar verslanir voru lokaðar, en Auður sagði að hér iðaði allt af mannlífi yfir daginn og það væri gaman að upplifa stemninguna.
Eftir langan dag og mikla upplifun komum við nokkuð seint í Íslandshúsið til að snæða síðbúinn kvöldverð og þar sem við ætluðum eldsnemma á fætur sáum við rúmin nánast orðið í hyllingum.
Mánudagur 29. mars Vancouver eyja
Nú urðum við að taka daginn ansi snemma. Vöknuðum kl. 6:30 og lögðum af stað eftir morgunverð frá Íslandshúsinu kl. 7:30. Leiðin lá til Vancouver eyju, en ferjan fer á 2 klst. fresti, svo nú var um að gera að mæta tímanlega fyrir ferjuna kl. 9:00, en þess má geta að ferjan er síður en svo ódýr. Það tekur rétt um 1 ½ klst. að taka ferjuna yfir til Vancouver eyju og ég hélt í rauninni, þrátt fyrir að hafa skoðað kortið vel, að þetta væri frekar lítil eyja. Halló, þvílíkur misskilningur! Þessi fallega eyja er næstum 1/3 af stærð Íslands.
Hingað kom hvíta fólkið í kringum 1790 og eftir að hafa sest að í Victoria og byggt þar virki færðist byggðin smátt og smátt á meginlandið ef svo má segja. Á siglingu okkar til áfangastaðarins Sidney, þar sem ferjan kemur að landi, sáum við margar eyjar sem virtust dularfullar í þokunni og rigningunni. Við komuna til Vancouver eyju ókum við sem leið lá til höfuðborgar British Columbia, Victoria. Miðbærinn er ótrúlega fallegur og það er erfitt að gera upp við sig hvort maður er staddur í Bretlandi eða Kanada. Flottar tignarlegar byggingar gnæfa yfir miðbænum og þar má fyrst og fremst nefna þinghúsið eða ráðhúsið rétt við höfnina og Victoria hótelið. Við fórum á rúntinn meðfram sjónum, í gegnum flotta ríkra manna hverfið og gönguferð um miðbæinn að sjálfsögðu. Eftir ágætis stopp í Victoria sem er reglulega flott borg héldum við í áttina að Sidney og heimsóttum Butschart garðinn. Eftir heimsóknina í Victoria hugsaði ég að það væ
ri nú ekki alveg þess virði að fara með ferjunni yfir til að skoða borgina en þegar að við komum í garðinn verð ég að segja að skoðunin varð önnur. Þvílík paradís! Þetta er bara einn flottasti garður sem ég hef séð og sérstaklega í ljósi þess að garðurinn byrjaði sem einkaframtak, þar sem ein kona, Jennie Butchart, byrjaði að planta og byggja upp garðinn rétt fyrir 1900 og garðurinn er enn í eigu sömu fjölskyldu. Garðurinn var formlega stofnaður 1904 og voru mikil hátíðahöld árið 2004 í tilefni af 100 ára afmælinu. Nú er garðurinn auðvitað mun stærri og skipt í mismunandi hluta, svo sem ítalska garðinn, japanska garðinn og námugarðinn svo nokkuð sé nefnt. Það fór reyndar að hellirigna þegar við komum, en með regnhlíf létum við það nú ekki á okkur fá og í rauninni var rigningin bara plús, því litirnir voru svo ótrúlega flottir svo ekki sé talað um gróðurilminn! Svo var líka ekki svo margt fólk í garðinum á þessum tíma. Ég gat nánast lokað augunum og séð fyrir mér lífið á þessu svæði fyrir nokkrum áratugum, konurnar gangandi um garðinn í kjólum með sólhlífarnar, drekkandi te á stöðum til þess gerðum og svo framvegis. Við sáum auðvitað bara lítið brot af þessari eyju, sem kom reglulega á óvart, en hún byggðist á undan Vancouver svæðinu eða Klettafjöllunum. Ég myndi kannski segja að þetta sé ekta áfangastaður fyrir rómantíska ferð, þar sem fólk fer í rólegheitunum á bílaleigubíl til að njóta lífsins og hefur nógan tíma.
Við tókum ferjuna tilbaka kl. 17:00 og vorum komin í Íslandshúsið rétt um kl. 19, en Íslandshúsið er staðsett í New Westminister en alveg við mörkin á Richmont sem er nokkurs konar Kópavogur Vancouver, en þess má geta að flugvöllur Vancouver er í Richmont. Í dag var ég loksins búin að jafna mig endanlega á tímamismuninum og gat virkilega notið þess að skoða umhverfið og ferðarinnar heim, enda margt að sjá á þessari flottu siglingu sem er skemmtilegur hluti ferðarinnar, allt undir leiðsögn Auðar og Sumarliða.
Þriðjudagur 30. mars Vancouver - Hope – Kelowna
Þema dagsins var timburvinnsla, gulleitarævintýri og skinnasala. Við kvöddum Vancouver og Íslandshús og héldum sem leið lá í áttina að fjöllunum, en áfangastaður dagsins var heimili Auðar og Sumarliða, Kelowna. Við ókum í gegnum mikið landbúnaðarsvæði og eins og á svo mörgum öðrum svæðum er deilt um hve mikið land á að vera landbúnaðarsvæði og hve mikið á að fara undir stórborgina. Þetta er frjós
amasta svæðið í nágrenni Vancouver og því skiptir einnig miklu máli að halda því sem slíku. Eins og alls staðar eru bóndabæirnir missnyrtilegir, en almennt séð er allt hérna snyrtilegt. Auður útskýrði fyrir mér strax í byrjun ferðarinnar að það væri auðveldast að sjá hvar lönd indíánanna væru, því þar væru auglýsingaskilti við vegina, sem annars eru ekki leyfð. Þetta sást greinilega á leiðinni til bæjarins Hope, en eins og nafnið gefur til kynna var þetta nokkurs konar birgðastöð fyrir alla þá sem voru að halda í fjöllin, aðallega eftir að gullið fannst og gullæðið byrjaði. Það var blómatími bæjarins sem óx mjög hratt, en áfallið varð þeim mun meira þegar að gullæðinu lauk og margir fluttu í burtu. Bærinn hefur kannski ekki fengið jafn mikilvægt hlutverk aftur eins og hann hafði á þeim tíma, en engu að síður er þetta krúttlegur bær með mikið af flottum útskurði. Skýringin á því er reyndar skemmtileg, því hingað kom maður rétt í kringum 1990 og þurfti hann að bíða eftir landvistarleyfi. Á meðan að hann beið nýtti hann tímann til að skera út þessi flottu trélistaverk sem einkenna bæinn 
og síðan þá hefur verið haldin keppni á hverju ári í tréskurði, þar sem listamennirnir nota eingöngu rafmagnssagir. Það passaði vel að snæða hádegisverð í Hope og síðan héldum við áfram til Kelowna, en nafn bæjarins við Okanaga vatn í Okanaga dalnum er nokkuð skemmtilegt, því það þýðir grábjörn (grizzly bear) á indíánamáli. Það er einnig til saga sem útskýrir nafnið um grábjörninn og segir þar af skinnaveiðimanni sem var nánast algjör útilegumaður, með útlit í stíl við það. Hann hafðist við vikum saman í skóginum, klæddur skinnum og þvoði sér sennilega sjaldan. Á þessu svæði hafðist hann við í nokkurs konar holu og við eitt tækifæri þegar að hann kom upp úr holunni sáu indíánar hann, en héldu vegna útlits hans að þarna væri grábjörn á ferðinni. Þannig fékk þetta svæði nafnið Kelowna.
Við komum til Kelowna seinni partinn. Nú var veðrið loksins orðið yndislegt, jafnvel hægt að sjá bláan himinn og það var ljúft að fá útsýni yfir fallega Okanaga dal. Bærinn sjálfur hefur um 100.0
00 íbúa, en þarna eru einnig fleiri bæir sem hafa önnur nöfn eins og West Kelowna sem er bara hinu megin við vatnið. Við ókum sem leið lá til heimilis Auðar og Sumarliða, en þar gistum við næstu 3 nætur. Það var ansi ljúft að koma „heim“ því heimili þeirra er svo sannarlega eins og að koma heim. Það er líka alveg einstakt að kynnast því hvað þau eru hugmyndarík við að gera hina ótrúlegustu hluti sjálf, hvort sem er ræktun á grænmeti og ávöxtun, hönnun á hinum ýmsu fötum eða smíðar. Ég ætla almennt séð ekki að skrifa mikið um dvölina í Kelowna, því við fengum þarna 2 daga í meiri rólegheitum en áður, þar sem ég kynntist borginni og ýmsu skemmtilegu er varðar hin gestrisnu hjón sem tóku svona vel á móti mér. Þess vegna er einnig við hæfi að segja ekki of mikið frá dvölinni þarna.
Föstudagur 2. apríl Rogers Pass – Lake Louise – Banff - Calgary
Nú var komið að því að kveðja Kelowna og lögðum við snemma af stað, enda förinni heitið alla leið til Calgary. Þangað eru rúmlega 620 km og var ætlunin að stoppa nokkrum sinnum á leiðinni. Eitt af stoppunum var ekki af verri endanum, en það er sögulega séð mjög mikilvægt fyrir þetta svæði. Á þessum stað voru lestarteinarnir sem tengdu vesturhluta Kanada við austurhlutann kláraðir. Þetta var sennilega stærsta skrefið í samgöngum Vestur-Kanada í sögunni og það eru ekki nema rétt rúmlega 120 ár síðan. Það virkar svo ótrúlegt, því við erum einungis að tala um svona 4 – 5 mannsaldra. Þegar maður kemur á svona stað sogast sagan einhvern veginn að manni og mér varð hugsað til allra þeirra manna sem leituðu að réttu leiðinni til að leggja lestarteinana í gegnum Klettafjöllin. Mér fannst ég geta séð það fyrir mér hvernig þeir ferðuðust með hestana eftir svæðum sem voru nánast ómöguleg yfirferðar, með allri þeirri hættu sem
því fylgdi, villidýrum og indíánum. Voru þessir menn einstaklega hugrakkir eða voru þeir haldnir nánast einhverju brjálæði? Var þetta nokkurs konar samkeppni hver væri harðastur? Sá frægasti þeirra fékk a.m.k. heilt fjallaskarð nefnt eftir sér og einmitt það fjallaskarð var næsti áfangastaður okkar, „Rogers Pass“. Sagan segir að nefndur Rogers hafi nánast verið ómennskur, hafi getað ferðast endalaust án þess að þreytast eða þurfa að snæða. Hann var frægur fyrir færni við að finna réttu leiðirnar fyrir lestirnar og voru honum boðnar háar fjárhæðir fyrir að taka þátt í þessu ævintýri. Hann vildi aftur á móti ekki fá greitt fyrir viðvikið, a.m.k. ekki svo sögur fari af, en óskaði eftir því að umrætt skarð yrði nefnt eftir honum. Rogers skarðið er líka mikilfenglegt og sennilega er þetta flottasta minnismerkið sem hægt er að hugsa sér, að fá heilt fjallaskarð nefnt eftir sér. Hér vorum við ekki bara komin í Rogers skarðið, heldur vorum við komin í hin eiginlegu Klettafjöll. Hver og einn fjallgarður og fjall hefur að sjálfsögðu sitt eigið nafn, alveg eins og Vatnajökull heima heitir bara Vatnajökull, en síðan hefur hver skriðjökull og hver bunga sitt eigið nafn. Hér er það nákvæmlega þannig og eftir því sem við komum lengra voru fjöllin mikilfenglegri.
Bærinn Golden varð á leið okkar, í raun bara lítill bær í dal á milli fjalla. Á þessu svæði er mikið af skíðasvæðum og hér vorum við einnig komin í paradís allra sem hafa áhuga á klettaklifri. Í Golden hafa leiðsögumenn sérhæft sig í þjónustu við þá sem hafa áhuga á klettaklifri, en möguleikarnir á venjulegum gönguferðum eru einnig óþrjótandi.
Næsti áfangastaður var stöðuvatnið Lake Louise sem nefnt er eftir Louise dóttur Viktoríu drottningar. Við bjuggumst við að verða nánast ein á svæðinu en önnur varð raunin, því þegar að þangað var komið var bílastæðið nánast fullt. Vatnið var ísilagt og búið var að hreinsa snjóinn á kafla svo fólk gat f
arið á skauta. Þarna fyrir innan eru skriðjöklar og m.a. mikilfenglegur falljökull, en eins og annars staðar hafa jöklarnir hérna hopað mikið. Náttúrufegurðin hér er mikil og sennilega lítur allt töluvert mikið öðruvísi út að sumri til. Vetur konungur réði hér ríkjum þegar við komum til Lake Luise og tignarlegt hótelið gnæfði yfir rétt við bílastæðið. Reyndar eru mörg hótel hérna, sérstaklega við svona náttúruperlur, byggð í stíl sem minnir á kastala, enda skilst mér að það sé ekki beint ókeypis að gista þarna. Við skoðuðum okkur um en gengum ekki alla leið inn að jökli, gönguferð sem flestir ganga að sumri til og tekur um 45 mínútur eftir ágætis göngustíg. Þarna eru að sjálfsögðu einnig margir göngustígar sem kannski ekki er hægt að njóta nema með því að stoppa þarna í heilan dag og vera með ágætis göngubúnað.
Við vorum þarna komin inn í Banff þjóðgarðinn og eftir því sem við lögðum leiðina til Banff að baki urðu fjöllin alltaf mikilfenglegri. Jarðfræði svæðisins er áhugaverð og sannarlega þess virði að kynna sér áður en farið er í ferð um þessar slóðir. Hér mætast Ameríku- og Kyrrahafsplatan, sem ýta fjallgarðinum upp smátt og smátt. Það er einnig auðvelt að sjá á fjöllunum sem eru svo brött að eitt helsta vandamálið á hluta leiðarinnar frá Kelowna til Calgary eru snjóflóð og grjótskriður. Við sáum fleiri snjóflóð á leið okkar, en þess má geta að allt hefur verið gert til að gera núverandi vegi eins örugga og hægt er. Snjórinn prýddi ennþá fjalltoppana og jafnvel hlíðarnar, svona eftir því hvar við vorum. Hér eru einnig villt dýr skógarins í fyrsta sæti og ekki mennirnir. Búið er að setja öfluga girðingu meðfram veginum og síðan sérstakar brýr yfir veginn þar sem dýrin geta farið á öruggan hátt á milli svæða. Mig klæjaði í fingurnar að skreppa í gönguferð, sérstaklega þegar að Auður benti mér á sérstaka gönguleið upp á eitt fjall sem sást vel frá veginum. Kannski eins gott fyrir útvistarmanneskju eins og mig að vera ekki á ferðinni hérna að sumri til, a.m.k. ekki nema gera ráð fyrir að geta notið þeirra útivistarmöguleika sem eru í boði.
Bærinn Banff tók á móti okkur með köldu lofti og fjallafegurð á alla vegu. Bærinn sjálfur er einstaklega fallegur og vel þess virði að eiga þarna góðan tíma til að rölta um og skoða mannlífið. Þar sem það var orðið áliðið var ákveðið að stoppa að þessu sinni fremur stutt í Banff, enda alskýjað og ekki þess virði að fara upp á fjall með kláfnum, en þaðan er víst stórkostlegt útsýni yfir fjöllin. Vonandi fæ ég að njóta þess á morgun, en við ákváðum að renna áfram til Calgary þar sem við ætluðum að gista næstu 4 nætur og skreppa frekar til Banff aftur þegar að veðrið byði upp á útsýni. Eftir langan dag komum við því til Calgary þar sem við sáum skíðastökkpallana í ólympíugarðinum síðan 1988 gnæfa yfir.
Laugardagur 3. apríl Dagur í Banff
Eftir morgunverð keyrðum við tilbaka til Banff, en það tekur rétt rúmlega klukkutíma að keyra á milli Calgary og Banff á einkabíl. Rétt í nágrenni við Banff ókum við upp að vötnunum Two Jack Lake og Lake Minnewanka. Nafn stöðuvatnsins Minnewanka þýðir „vatn andanna“ á indíánamáli og er jökulvatn, sem í dag er 28 km að lengd og 142 m að dýpt og þar með lengsta vatnið í þjóðgörðum Kanada. Vitað er til þess að hér hafi búið fólk fyrir allt að 10.000 árum og hér bjuggu indíánar eins og annars staðar þegar að hvíti maðurinn hóf yfirráð á svæðinu. Vatnið var stíflað 1912 og síðan aftur 1941, en við seinni stíflugerðina hækkaði vatnsyfirborðið um 30 metra og indíánaþorp innst í dalnum fór undir vatn. Það fer nú frekar litlum sögum af því hvort íbúar þorpsins voru neyddir til að flytja í burtu eða ekki, en staðreyndin er sú að vatnið er mjög vinsælt hjá köfurum sem njóta þess að rannsaka þorpið sem fór undir vatn fyrir rétt um 70 árum síðan. Á leiðinni að vötnunum sáum við síðan nokkra elgi í fjarlægð, tignarleg dýr sem maður myndi nú kannski helst ekki vilja mæta í gönguferð.
Banff var næsti áfangastaður okkar, stærsti bærinn í Banff þjóðgarðinum í hjarta Klettafjallanna í Kanada og sá bær sem liggur í næstmestri hæð eða 1.463 m yfir sjó. Hér settist fólk að í kringum 1880 og að sjálfsögðu tengdist byggðin lagningu brautarteinanna. Hægt er að taka kláf upp á fjallið Sulphur Mountain (2.281 m) og það var engin spurning að prófa það á meðan að Auður og Sumarliði ákváðu að spóka sig í bænum. Það kostar í kringum $ 30 að fara upp og niður með kláfnum, en ef um hóp er að ræða lækkar verðið niður í um $25. Þetta er kannski ekki ódýrt en það kostar mikið að reka kláfana og það verður að segjast að það er algerlega þess virði að taka kláfinn upp, a.m.k. svo lengi sem veðrið er gott. Ég dreif mig því í kláfinn og þar sem ég var ein fékk ég meira að segja að fara ein í eggi, sem almennt séð tekur 4 fullor
ðna í ferð. Á leiðinni upp horfði ég löngunaraugum á gönguleiðina sem liggur upp eins og hálfgerður ormur, en þetta er sannkallaður sikksakk göngustígur. Það var líka greinilegt að einhverjir nýttu sér það og vakti það forvitni mína. Þegar að upp var komið tók stórkostlegt útsýnið við og ég hafði nóg að gera við að drekka það í mig, biðja aðila um að taka myndir af mér og lesa á skiltin. Það var bara synd að á þessum árstíma var gönguleiðin upp á næsta tind við hliðina lokuð, en það var greinilegt að margir fóru þarna upp til að fara á veitingastaðinn og njóta útsýnisins um leið. Ég talaði því við einn starfsmann kláfsins til að spyrja hvað það tæki langan tíma að ganga niður og hvort það væri óhætt vegna allra dýranna að ganga þetta ein. Var fullvissuð um að þessir 5,7 km tækju í kringum klukkustund ef gengið væri rösklega og að ég ætti ekki að hafa áhyggjur af dýrunum. Það var því ekki spurning að leggja upp í það ævintýri að komast í gönguferð í Klettafjöllunum og ég bjóst nú við að verða bara ein í heiminum á leiðinni þarna niður. Gönguleiðin var þakin snjó og öðru hvoru heyrðist þyturinn í trjánum sem minnti á veldi skógarins, jú það fór ekki á milli mála að þarna er það maðurinn sem er gestur. Þessi ganga niður fjallið er í huga náttúrubarnsins sem skrifar þessa ferðasögu einn af hápunktum ferðarinnar og hægt að mæla með fyrir alla þá sem njóta þess að anda að sér fersku fjallaloftinu og hafa tíma til að fara í þessa göngu. Reyndar er þetta ágætlega bratt og það var nú ekki svo að ég væri ein í heiminum því á leiðinni niður mætti ég svona 30 manns sem voru á leiðinni upp og nánast allir spurðu hvað það væri langt eftir. Rétt um klukkutíma seinna var ég komin á bílastæðið og hitti þar samferðafólk mitt.
Í Banff fórum við í sérstaka verslun indíánanna og síðan í miðbæinn sem er einstaklega fallegur. Nánast öll húsin eru í gömlum stíl og það er greinilegt að hér gilda strangar reglur um auglýsingaskilti og annað slíkt sem verða að vera lítil og í gamaldags stíl. Ég velti því fyrir mér hvers vegna við gætum ekki staðið saman um svona hvað varðar miðbæinn okkar, því þetta er ótrúlega flott. Þar sem byggt hefur verið við hús hefur gamla stílnum verið haldið og nánast ekki hægt að sjá að það hafi verið byggt við. Svo er greinilegt þema í öllum dalnum, því nánast allar hótelbyggingar eru með svona litlum turnum sem minna á fjöllin í kring og passa vel inn í umhverfið. Já, hér eru engar nýtískulegar glerbyggingar eða arkítektúr, enda myndi það bara alls ekki passa við umhverfið.
Eftir síðbúðinn hádegisverð og rölt um bæinn var komið við í Canmore áður en við ókum aftur til Calgary. Olíuborgin og svæði nautaræktenda hefur tekið miklum breytingum síðan að Auður og Sumarliði fluttu héðan, en þau bjuggu fyrstu árin í Calgary. Þá var íbúafjöldinn í kringum 250.000 manns, en er í dag orðinn meira ein 1 milljón. Plássið er nóg og því er nánast ekkert af háhýsum í borginni sem jafnframt er stærsta borg Alberta fylkis. Margir kannast einnig við borgina síðan að vetrarólympíuleikarnir voru haldnir árið 1988, fyrsta borgin til að hljóta þann heiður og jafnframt sú fyrsta sem kom út í hagnaði eftir að halda slíka leika.
Sunnudagur 4. apríl Drumheller og Markerville
Drumheller og Markerville voru á dagskrá hjá okkur í dag. Þegar að við lögðum af stað var veðrið yndislegt, léttskýjað og kalt, en útsýnið þeim mun flottara. Við byrjuðum á því að aka upp á Nose Hill, þar sem útsýnið yfir Calgary er einstaklega glæsilegt. Ég fór í gönguferð upp á sjálfa hæðina til að fá útsýni yfir Klettafjöllin og borgina sjálfa. Þegar upp var komið beið þar maður eftir mér og það var nánast eins og hann hefði verið pantaður. Ég var varla komin upp þegar að hann fór að tala við mig, spyrja hversu oft ég hefði komið þarna og hann var ansi hissa þegar að hann fékk að heyra að ég væri frá Íslandi. Fór strax að segja mér frá því hvert ég ætti að ganga til að fá sem best útsýni yfir borgina, en þarna hafði hann búið síðan 1954. Hann sagði mér einnig frá því að þetta flotta útivistarsvæði hefði á sínum tíma verið malarnáma fyrir framkvæmdir borgarinnar sem stækkaði ansi hratt. Svæðið hefði borgin selt til framkvæmdaaðilanna, en margir íbúanna hefðu mótmælt kröftuglega og hann hefði verið einn af þeim. Þetta hafði þau áhrif að borgin keypti landið tilbaka og gerði það að útivistarsvæði sem væri í dag þriðji stærsti garður innan borgarmarka í Kanada.
Við ókum í áttina til Drumheller og munurinn á Klettafjöllunum og „sléttunum“ var
nánast yfirþyrmandi. Á meðan landslagið hafði verið ansi fjölbreytt á ferð okkar var það núna einslitt. Svæðið sem við keyrðum um er landbúnaðarhérað þar sem kornframleiðsla af mismunandi tegundum er aðallifibrauðið. Olíuframleiðslan er auðvitað einnig hér í fyrirrúmi og fyrir utan korngeymslusíló sáum við olíubora víða. Fyrir utan eitt stutt stopp í smábæ á leiðinni var fyrsta útsýnisstoppið í Horseshoe Canyon eða „Skeifugljúfri“. Í þessu glúfri hafa fundist verðmætir steingervingar sem sýna m.a. fram á hvaða líf var á jörðinni áður en maðurinn varð til. Gljúfrið sjálft var svona eins og lítil útgáfa af hinu fræga Miklagljúfri eða „Grand Canyon“, gljúfur sem hafði orðið til eftir síðustu ísöld og vatnsveðrun hefur formað í aldanna rás. Stuttu seinna komum við til Drumheller þar sem hið fræga risaeðlusafn Tyrrell er aðalaðdráttaraflið. Við fórum að sjálfsögðu í safnið sem ekki einungis segir frá uppruna mannkyns heldur einnig þróun dýrategunda á jörðinni. Þarna eru sýndir steingervingar sem fundist hafa á svæðinu af hinum ýmsu risaeðlum og ýmsu öðru áhugaverðu. Sannkölluð paradís þeirra sem hafa áhuga á fornleifafræði og þróun mannkyns.
Frá Drumheller lá leið okkar áfram yfir slétturnar í áttina að Markerville sem var aðaláfangastaður dagsins. Oft hef ég stoppað við minnismerki Stefáns G. Stefánssonar fyrir ofan Skagafjörð og því fannst mér nánast óraunverulegt að koma til Markerville og að húsi Stefáns. Þegar að við nálguðumst sáum við skilti sem vísuðu okkur til bæjarins og að safninu sem merkt var í bæklingum sem ég hafði séð víða, sem safn mikilfenglegasta skálds Klettafjallanna. Í einfeldni minni hafði ég klárlega ekki gert mér grein fyrir hvað hið íslenska skáld var virt og þekkt á þessu svæði, þó vonandi allir á Íslandi viti hver hann er. Þegar að húsi Stefáns Guðmundar Stefánssonar kom var að sjálfsögðu allt lokað, enda safnið einungis opið á sumrin, en áhrifin voru engu minni. Tvítugur að aldri hélt Stefán til Vesturheims og eftir að hafa búið á tveimur öðrum stöðum í fyrirheitna landinu lá leiðin að rótum hinna miklu fjalla í vestri. Vegalengdirnar sem við höfðum ekið í ferðinni voru nú nokkuð miklar, svo það var óraunverulegt að ímynda sér fólk ferðast alla þessa vegalengd í vögnum sem í flestum tilfellum voru dregnir af uxum. Aðstæður voru því svo sannarlega ansi ólíkar því sem þær eru í dag.
Frá Norður-Dakóta komu 50 Íslendingar hingað til Markerville til að setjast að, en landið sem þau höfðu fengið úthlutað áður var ekki heppilegt til ræktunar. Fyrsta húsið sem Stefán byggði var eiginlega bara eitt herbergi, þar sem öll fjölskyldan hafðist við, en landið hér var gjöfulla og innan fjögu
rra ára var hann farinn að stækka við sig. Það var fátt sem Stefán lét sig ekki varða í samfélaginu, hvort sem var á heimsvísu eða innan landsins sem nú var orðið hans heimaland og innan skamms var hann orðinn áhrifamaður í Markerville. Sagt er að hann hafi getað haft áhrif á það sem hann vildi í bæjarfélaginu, en hvernig sem á málið er litið var lífið mikið strit og eftir langan vinnudag nýtti hann kvöld og nætur til að sinna hugðarefnum sínum. Skáldskapurinn átti hug hans allan og stuttu fyrir þar síðustu aldamót gaf hann út sína fyrstu ljóðabók. Í kjölfarið fylgdu 6 aðrar og þar komu fram skoðanir hans á hinum ýmsu málefnum, m.a. hve sterklega hann var á móti öllum stríðum og hve hann saknaði föðurlandsins. Ég ætla ekki að fara að skrifa um allt það sem Stefán tjáði sig um í hinum fjölmörgu ljóðum sem hann skrifaði, enda getur þessi litla ferðasaga ekki að nokkru leyti jafnast á við færni hans á íslensku máli, en það er ógleymanlegt að koma á það svæði sem hann bjó á mestan hluta ævinnar. Eitt af því áhugaverðasta var að lesa að þegar að Kanadamenn fóru að leita að mikilfenglegustu ljóðum þjóðarinnar í kringum 1970 þá voru það einungis tveir höfundar sem féllu undir þann heiður og annar þeirra var Íslendingurinn Stephan G. Stephansson.
Árið 1982 var heimili hans opnað sem safn undir dyggri handleiðslu yngstu dóttur hans Rósu og þess má geta að á hátíðina mættu rúmlega 180 Íslendingar á vegum Agnars Guðnasonar og Bændaferða. Þeir sem mættu á hátíðina segja að mannfjöldinn hafi verið svo mikill að margir gátu ekki séð hátíðarsviðið, enda margir afkomendur Íslendinganna mættir til Markerville til að heiðra óskabarn Íslendinga, Stefán G. Stefánsson.
Við skoðuðum að sjálfsögðu rjómabúið í Markerville, en aðeins að utan þar sem allt v
ar lokað, og sléttuna handan við ána þar sem þjóðhátíðarhátíð svæðisins er alltaf haldin, þá helgi sem næst er 17. júní. Þá fyllist þessi litli bær af afkomendum Íslendinganna, íslenski fáninn blaktir yfir bænum, allir grilla og gleðjast saman. Í Markerville er minnismerki um Stefán og margt sem minnir á gamla tímann. Kirkjan gæti meira að segja allt eins verið íslensk, þó hún hafi reyndar verið byggð af Dönum á sínum tíma. Þegar að við röltum þarna um þá hittum við nokkra íbúa Markerville og að sjálfsögðu var strax spurt hvaðan við værum. Þau voru mjög hrifin þegar að þau vissu að við værum frá Íslandi, hægt að finna tengslin alveg um leið.
Kirkjugarðurinn Tindastóll er þarna í nágrenninu og þar eru margir legsteinanna með íslensk nöfn, sem segir sögu landnemanna á svæðinu og afkomenda þeirra. Þarna er líka áhugavert að skoða hvernig nöfnin þróast áfram, en aðrir innflytjendur frá Skandinavíu og afkomendur þeirra eru einnig lagðir til hinstu hvílu í kirkjugarðinum. Vindar fortíðarinnar leika um mann á þessu svæði og ég fann fyrir trega þegar að við yfirgáfum Tindastól, því það er erfitt til þess að hugsa að fólk fór frá Íslandi í mikilli óvissu og bjóst ekki við að eiga nokkru sinni afturkvæmt.
Mánudagur 5. apríl Calgary
Nú var runninn upp síðasti dagur ferðarinnar og honum vörðum við í Calgary. Uppbygging hófst hér upp úr 1873 og Hudson Bay kompaníið var hér með miðstöð og skinnaverslun var mikil. Eftir að buffalóarnir hurfu af svæðinu fóru indíánarnir að selja innflytjendum og Hudson Bay kompaníinu skinn, en innflytjendur stunduðu líka þá iðju þegar að á leið. Virki var byggt í Calgary, en nafnið á uppruna sinn að rekja að því er talið er til norrænu orðanna „kald“ og „gart“ sem þýða einfaldlega kalt og garður. Hér verður einnig svo sannarlega kalt því 30 stiga frost er ekkert óvenjulegt að vetri til. Lestarteinarnir náðu loksins til Calgary árið 1883 og í framhaldi af því stækkaði byggðin ört. Olía uppgötvaðist í Alberta fylki árið 1902 en eftir 1947 hófst sannkallað olíuævintýri. Olíuverð í heiminum fór að hækka fyrir alvöru upp úr 1973 og síðan þá hefur íbúafjöldinn meira en fjórfaldast eins og áður hefur komið fram.
Miðbærinn er svo sem ekki mjög frábrugðinn miðbæjum í öðrum stórborgum, en turninn fyrir ólympíueldinn stendur ennþá og þegar að mikið er um að vera í borginni logar þar eldur til heiðurs þess sem verið er að fagna. Þegar að við komum í miðbæinn var greinilegt að eitthvert heiðursfólk var í heimsókn, því fyrir framan ráðhúsið var rauður dregill og eldurinn logaði í turninum. Algjör heppni að upplifa það, en þetta var auðvitað algjör tilviljun. Þennan dag var frídagur hjá ríkisstarfsmönnum, svo það var óvenjulega lítið líf í bænum miðað við venjulega sögðu Auður og Sumarliði. Við fórum einnig í ólympíugarðinn þar sem fánar allra þeirra þjóða sem kepptu á ólympíuleikunum blakta og íslenski fáninn er þar á meðal. Calgary búar eru mjög stoltir af því að hafa haldið vetrarólympíuleika og enn er sagt sögur af því þegar að bobsleðalið kom á leikana frá Jamaíka, en liðið var með gamlan sleða og átti engin almennileg keppnisföt. Þetta skapaði mikla stemningu á leikunum þar sem fólk tók sig til, safnaði handa liðinu og allur útbúnaður var keyptur nýr handa þeim, enda voru þeir varla með hlý föt fyrir svæði þar sem verður 30 gráðu frost. Þessi saga er sögð ennþá með stolti og um þetta hefur meira að segja verið gerð skemmtileg kvikmynd.
Þriðjudaginn 6. apríl var síðan komið að heimferð eftir ævintýrlega ferð undir leiðsögn Auðar og Sumarliða. Ég vil þakka þeim fyrir einstakar móttökur og frásagnir frá svæðinu þar sem þau hafa búið síðustu áratugi og þá innsýn sem það veitir að heyra frá mannlífinu frá fólki sem þekkir það svona vel af eigin raun. Ég vil jafnframt taka það fram að þessi ferðasaga er mín persónulega frásögn og upplifun af ferðinni.
Hugrún Hannesdóttir
6. apríl 2010